|
Κάθε φορά που η εγχώρια λαϊκιστική αριστερά ξεμένει από αφήγημα, στρέφει το βλέμμα στο εξωτερικό αναζητώντας έναν «εισαγόμενο» καταλύτη που θα ανατρέψει την πολιτική αριθμητική. Η σπουδή να διαβαστούν οι γαλλικές ταραχές ως προάγγελος ελληνικών εξεγέρσεων αποτελεί χαρακτηριστικό σύμπτωμα αυτής της γνωστικής ασυμμετρίας: συγχέει την επιθυμία του παρατηρητή με τα πραγματικά κίνητρα της κοινωνίας. «Όποιος σπέρνει ανέμους θερίζει θύελλες», μας πληροφόρησαν με ύφος προφήτη, προβλέποντας ότι η νεολαία δεν θα μείνει απαθής και ότι το ελληνικό φθινόπωρο οφείλει να μοιάσει με το φλεγόμενο Παρίσι.
Πρόκειται για την κλασική, δοκιμασμένη μέθοδο του τεχνητού διχασμού. Όταν αδυνατείς να αρθρώσεις μια κοστολογημένη πρόταση για τον πληθωρισμό, όταν οι αριθμοί δεν βγαίνουν και οι μεταρρυθμίσεις σου προκαλούν αλλεργία, καταφεύγεις στο θυμικό. Εφευρίσκεις έναν απόλυτο μανιχαϊσμό: από τη μία οι «καθαροί» και αδικημένοι, από την άλλη οι «διεφθαρμένοι» υπηρέτες των συμφερόντων. Είναι η νοσταλγική αναβίωση των εύκολων ημερών της περασμένης δεκαετίας, τότε που το πεζοδρόμιο υποσχόταν να καταργήσει τους νόμους της βαρύτητας και της οικονομίας με έναν νόμο κι ένα άρθρο.
Μόνο που η πραγματικότητα έχει την ενοχλητική τάση να αντιστέκεται στις φαντασιώσεις των επαγγελματιών της αναταραχής. Οι κοινωνικές εκρήξεις στα γαλλικά προάστια έχουν βαθιά δομικά αίτια, δεκαετίες αποτυχημένης ενσωμάτωσης μεταναστευτικών ροών και ιδιαιτερότητες που ουδεμία σχέση έχουν με την ελληνική συνθήκη. Η μηχανιστική μεταφορά τους στα καθ’ ημάς δεν είναι απλώς αναλυτική ρηχότητα, είναι επικίνδυνη πολιτική ανευθυνότητα.
Το κυριότερο, ωστόσο, είναι ότι υποτιμά τη νοημοσύνη μιας κοινωνίας που πλήρωσε πανάκριβα τα μαθήματα του πρόσφατου παρελθόντος. Οι πολίτες κουράστηκαν από τους εθνικούς διχασμούς και τα συνθήματα που υπόσχονταν σεισμούς και παρήγαγαν μόνο συντρίμμια. Γνωρίζουν πλέο, με τον σκληρό τρόπο, ότι οι σπασμένες βιτρίνες και οι εμπρηστικές κορώνες δεν μείωσαν ποτέ τον λογαριασμό του ρεύματος, ούτε δημιούργησαν αξιοπρεπείς δουλειές. Η απαίτηση σήμερα δεν είναι το χάος, αλλά η θεσμική κανονικότητα και η προβλεψιμότητα.
Το πιο τοξικό υποπροϊόν αυτής της ρητορικής είναι η νομιμοποίηση των άκρων. Όταν ο πολιτικός λόγος εκπίπτει σε κραυγές μίσους και καταγγελίες περί απόλυτης σήψης, δεν κερδίζει η δημοκρατία, κερδίζει το περιθώριο. Οι ακραίοι καιροφυλακτούν πάντοτε πίσω από τις εύκολες γενικεύσεις.
Η Ελλάδα δεν έχει κανέναν λόγο να ξαναζήσει το έργο της τεχνητής πόλωσης. Τα πραγματικά προβλήματα απαιτούν νηφαλιότητα, μεταρρυθμίσεις, ορθό λόγο και θεσμική σοβαρότητα. Όσοι επενδύουν ακόμη στην κοινωνική αποσταθεροποίηση ως σανίδα πολιτικής σωτηρίας, αποδεικνύουν απλώς ότι δεν έμαθαν τίποτα και ξέχασαν τα πάντα.
