|
Δύο κυριακάτικα δημοσιεύματα, στην «Καθημερινή» και στο «Βήμα» της Κυριακής 18 Οκτωβρίου, φωτίζουν την ίδια πολιτική εξίσωση από διαφορετικές πλευρές. Ο Μητσοτάκης αναζητεί τη σταθερότητα μέσα σε ένα ασταθές περιβάλλον, ενώ ο Σαμαράς διεκδικεί ρόλο εκφραστή της δυσαρέσκειας στη Δεξιά υπονομεύοντας την σταθερότητα που υπόσχεται. Μόνο που η πολιτική μνήμη δεν αρχίζει το 2019.
Στην ελληνική λοιπόν πραγματικόητα υπάρχει ένα παράξενο προνόμιο των πρώην πρωθυπουργών. Όσο απομακρύνονται από την εξουσία, τόσο ευκολότερα θυμούνται τις αρχές τους και δυσκολότερα τις αποφάσεις τους. Ο Αντώνης Σαμαράς δεν αποτελεί εξαίρεση. Και τα δύο σημερινά δημοσιεύματα, της «Καθημερινής» και του «Βήματος», προσφέρουν μια καλή ευκαιρία να εξετάσουμε αυτή την αντίφαση.
Η «Καθημερινή» αποκαλύπτει ότι στις ποιοτικές έρευνες του Σταν Γκρίνμπεργκ, συμβούλου του πρωθυπουγού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο Σαμαράς καταγράφεται ως ιδιαίτερη πολιτική απειλή για τη Νέα Δημοκρατία. Όχι επειδή διαθέτει κάποια καινούργια πολιτική πρόταση, κάτι που άλλωστε δεν εξετάζει το δημοσίευμα, αλλά επειδή απευθύνεται στο ίδιο ακροατήριο. Οι δεξιοί συμφωνούν με αρκετές από τις θέσεις του, οι αναποφάσιστοι δείχνουν ενδιαφέρον, αλλά η αξιοπιστία του εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις.
Το «Βήμα», από την πλευρά του, περιγράφει μια κυβέρνηση που φλέρταρε με την ιδέα των πρόωρων εκλογών, πριν ο Σαμαράς αντιληφθεί την αντίφαση. Πώς μπορείς να ζητάς ψήφο στο όνομα της σταθερότητας, όταν ο ίδιος προκαλείς πολιτική αβεβαιότητα; Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Δήμητρας Κρουστάλλη, αυτή η σκέψη συνέβαλε στην εγκατάλειψη του σεναρίου.
Η παρατήρηση έχει σημασία. Διότι η σταθερότητα δεν είναι απλώς προεκλογικό σύνθημα. Είναι πολιτικό αγαθό που δοκιμάζεται καθημερινά, στην οικονομία, στη διπλωματία και στην ικανότητα της κυβέρνησης να διαχειρίζεται κρίσεις.
Το ίδιο δημοσίευμα περιγράφει τους πόντους που κινδυνεύουν να ξηλωθούν από το κυβερνητικό πουλόβερ. Την υπόθεση Γκίλφοϊλ στην Ουάσιγκτον, τις εκκρεμότητες της Μονής Σινά στο Κάιρο και τις δυσκολίες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου. Πρόκειται για κινδύνους διαφορετικής φύσης, ορισμένους μάλιστα βασισμένους σε πληροφορίες και σενάρια που μένει να επιβεβαιωθούν.
Εδώ αρχίζει η ουσιαστική συζήτηση για τον Σαμαρά.
Ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίζεται συχνά ως αυστηρός κριτής της εξωτερικής πολιτικής Μητσοτάκη. Αλλά τον Μάρτιο του 2013 ο ίδιος συναντούσε τον Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη, υπέγραφε 25 διμερείς συμφωνίες και μιλούσε για μια καλή ημέρα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η απάντηση δεν μπορεί να αλλάζει ανάλογα με το ποιος κάθεται στην πρωθυπουργική καρέκλα. Ο διάλογος δεν αποτελεί αυτομάτως υποχώρηση, όπως και η αυστηρή ρητορική δεν συνιστά από μόνη της αποτελεσματική εξωτερική πολιτική.
Ανάλογο πρόβλημα συνέπειας προκύπτει και στην οικονομία. Ο Σαμαράς επικρίνει την πίεση που δέχονται σήμερα τα νοικοκυριά. Δικαιολογημένα μπορεί να θέτει το ζήτημα. Αλλά η δική του κυβέρνηση θέσπισε τον ΕΝΦΙΑ και εφάρμοσε εξαιρετικά επώδυνα φορολογικά και δημοσιονομικά μέτρα.
Strategic Use Case
Θέλετε να δούμε έτσι και το δικό σας θέμα;
Η ίδια λογική ανάλυσης μπορεί να προσαρμοστεί σε οργανισμούς, επιχειρήσεις, θεσμικά projects, πολιτικά πρόσωπα και ομάδες επικοινωνίας που χρειάζονται καθαρό αφήγημα, καλύτερη κατανόηση των συσχετισμών και πιο σωστή δημόσια τοποθέτηση.
Θα αντιτείνει ότι τότε η χώρα κινδύνευε με χρεοκοπία. Σωστό επιχείρημα. Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, οι κυβερνητικές αποφάσεις πρέπει να κρίνονται με βάση τις πραγματικές συνθήκες και όχι με την άνεση που προσφέρει η απόσταση από την εξουσία.
Ούτε στα θεσμικά είναι ανέφελο το παρελθόν. Το αιφνιδιαστικό κλείσιμο της ΕΡΤ το 2013 προκάλεσε κυβερνητική κρίση και την αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ από τον συνασπισμό. Όταν ζητά σήμερα θεσμική ευαισθησία δικαιούται να τη ζητά. Οφείλει, ωστόσο, να αποδέχτεί ότι το ίδιο κριτήριο αφορά και τις δικές του αποφάσεις.
Υπάρχει, τέλος, το ζήτημα της παραταξιακής ενότητας. Το 1993, η ρήξη του Σαμαρά με τη Νέα Δημοκρατία και οι κοινοβουλευτικές αποχωρήσεις συνέβαλαν στην απώλεια της πλειοψηφίας της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Ο ίδιος θεωρούσε ότι υπερασπιζόταν μια εθνική θέση. Η ιστορική καταγραφή, όμως, περιλαμβάνει και το πολιτικό αποτέλεσμα αυτής της επιλογής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο σημερινός πρωθυπουργός απαλλάσσεται από τις ευθύνες του. Η ακρίβεια, τα σκάνδαλα και η αίσθηση ελλείμματος δικαιοσύνης που καταγράφει η «Καθημερινή» δεν εξαφανίζονται επειδή ο Σαμαράς έχει αντιφάσεις στο παρελθόν του. Ούτε η σταθερότητα μπορεί να λειτουργεί ως συγχωροχάρτι για κυβερνητικές αστοχίες.
Υπάρχει, όμως, μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στην κριτική και στην αξίωση πολιτικής αυθεντίας.
Ο Σαμαράς έχει κάθε δικαίωμα να διαφωνεί με τον Μητσοτάκη. Εκείνο που δεν μπορεί να απαιτεί είναι να αξιολογούνται οι σημερινές επιλογές με κανόνες από τους οποίους εξαιρούνται οι δικές του.
Και ίσως αυτό να είναι το πολιτικό νόημα των δύο δημοσιευμάτων. Ο Γκρίνμπεργκ εξετάζει ποιοι μπορούν να απομακρύνουν ψηφοφόρους από τη Νέα Δημοκρατία. Το «Βήμα» εξετάζει τι μπορεί να απομακρύνει την κυβέρνηση από τη σταθερότητα που επικαλείται.
Ανάμεσα στις δύο αναγνώσεις βρίσκεται μια τρίτη, λιγότερο βολική. Η σταθερότητα δεν κρίνεται μόνο από τις προθέσεις εκείνου που κυβερνά, αλλά και από το τι προτείνουν όσοι αμφισβητούν την πορεία του.
Διότι εύκολα τραβάς έναν πόντο από το πουλόβερ του άλλου. Δυσκολότερα εξηγείς πώς θα κρατήσεις το δικό σου πλεκτό ακέραιο. Και ο Αντώνης Σαμαράς γνωρίζει από πρώτο χέρι ότι στην πολιτική, όταν αρχίζει το ξήλωμα, κανείς δεν ελέγχει πάντα πού θα σταματήσει.
